Γράφει η Παναγιώτα Μελά | εκπαιδευτικός Αγγλικής Γλώσσας

Το τελευταίο διάστημα ακούμε όλο και περισσότερο από εκπαιδευτικούς και γονείς ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν. Έχει όμως, ποτέ αναρωτηθεί κανείς, ότι αυτό μπορεί να συμβαίνει, όχι επειδή τα παιδιά «δεν προσπαθούν» αλλά επειδή ο εγκέφαλος τους δεν συνεργάζεται όταν βρίσκεται υπό άγχος;

Αν ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος, θα παρατηρήσουμε κάτι πολύ ενδιαφέρον. Η αμυγδαλή, το μέρος που αντιδρά στο άγχος, μπορεί να «πάρει τον έλεγχο», λειτουργώντας σαν ένα εσωτερικό «σύστημα συναγερμού» που έχει εντοπίσει κίνδυνο. Όταν αυτό ενεργοποιείται, δυσκολεύει την πρόσβαση σε περιοχές υπεύθυνες για τη λογική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων, όπως o προμετωπιαίος φλοιός. Μπορεί ακόμη και να μπλοκάρει τη μνήμη, όπως όταν ένα παιδί «κολλάει» σε ένα τεστ και νιώθει ότι δεν θυμάται τίποτα από όσα έχει μάθει.

Έρευνες από τις νευροεπιστήμες και τη γλωσσολογία μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν τα παιδιά είναι αγχωμένα, αλλά και να βρούμε τρόπους να ενισχύσουμε τη μνήμη και να μειώσουμε το άγχος. Παρά την πολυπλοκότητα που μπορεί να φαίνεται ότι έχει αυτό, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι να βοηθήσουμε τον εγκέφαλο να ηρεμήσει και να μάθει.

Ας δούμε, λοιπόν, τι μπορούμε να κάνουμε ως εκπαιδευτικοί και γονείς:

Δημιουργούμε ένα συναισθηματικά ασφαλές περιβάλλον. Ένα ζεστό και προβλέψιμο πλαίσιο επιτρέπει στο μυαλό να ηρεμήσει και, κατά συνέπεια, να μάθει. Σύντομες ερωτήσεις όπως «Πώς σε κάνει να αισθάνεσαι αυτή η άσκηση;» βοηθούν τα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και ενισχύουν τη θετική σύνδεση με τον ενήλικα.
Σπάμε τις δραστηριότητες σε μικρά, απλά και διαχειρίσιμα βήματα. Έτσι μειώνεται το γνωστικό φορτίο και τα παιδιά νιώθουν ότι μπορούν να τα καταφέρουν.
Ακολουθούμε σταθερές ρουτίνες. Οι προβλέψιμες ακολουθίες βοηθούν τα παιδιά να αισθάνονται ασφάλεια και να συγκεντρώνονται καλύτερα. Για παράδειγμα, όταν ξέρουν ότι μετά το φαγητό θα ξεκουραστούν και έπειτα θα διαβάσουν, νιώθουν μεγαλύτερη σιγουριά σε σχέση με ένα παιδί που δεν έχει σταθερό πρόγραμμα.
Εστιάζουμε στην προσπάθεια και στην εξέλιξη, όχι στο αποτέλεσμα. Έτσι τα παιδιά αισθάνονται ότι δεν κρίνονται και τα λάθη μετατρέπονται σε ευκαιρίες μάθησης που ενθαρρύνουν τη λήψη ρίσκου.
Χρησιμοποιούμε πολυαισθητηριακές δραστηριότητες. Τραγούδια, χειροτεχνίες, κινητικά παιχνίδια και εικόνες ενεργοποιούν πολλές περιοχές του εγκεφάλου και ενδυναμώνουν τη μνήμη.
Προσθέτουμε απλές τεχνικές μείωσης άγχους. Ασκήσεις αναπνοής, χαμηλή μουσική την ώρα της μελέτης, μεταγνωστικές ερωτήσεις όπως «Τι σε βοηθάει να το θυμηθείς αυτό;» και αισθητηριακά εργαλεία όπως antistress μπαλάκια βοηθούν τα παιδιά να ρυθμίζουν τα συναισθήματα και τη συγκέντρωσή τους.

Όλες αυτές οι στρατηγικές μπορεί εκ πρώτης όψεως να ακούγονται περίπλοκες. Ωστόσο, αυτό που πραγματικά χρειάζονται τα παιδιά είναι απλές και ευέλικτες πρακτικές, που μπορούν να προσαρμοστούν σε κάθε εκπαιδευτικό ή μη εκπαιδευτικό πλαίσιο. Η ήρεμη και σταθερή παρουσία ενός ενήλικα είναι εκείνη που βοηθά το παιδί να αισθάνεται συναισθηματικά ασφαλές.

Λίγα λόγια για την Παναγιώτα Μελά

Η Παναγιώτα Μελά (Πέννυ) είναι εκπαιδευτικός Αγγλικής Γλώσσας και υποψήφια MSc in TESOL στο Πανεπιστήμιο St Andrews. Με σπουδές στην Προσχολική Αγωγή και την Αγγλική Γλώσσα & Φιλολογία, ειδικεύεται στη διδασκαλία μικρών μαθητών, με έμφαση στη συναισθηματική ανάπτυξη και στη δημιουργία μαθησιακών περιβαλλόντων που καλλιεργούν ασφάλεια, σεβασμό, ενσυναίσθηση και ενεργή συμμετοχή. Έχει τιμηθεί με το Βραβείο Πρακτικής Άσκησης και έχει συμμετάσχει σε διεθνή συνέδρια και ημερίδες για την εκμάθηση αγγλικών σε μικρούς μαθητές και εφήβους. Έχει επίσης εμψυχώσει εργαστήρια για φοιτητές και φοιτήτριες Αγγλικής Φιλολογίας, μεταφέροντας τη χαρά της βιωματικής μάθησης. Διδάσκει σε ιδιωτικά κέντρα ξένων γλωσσών και ερευνά πώς οι εκπαιδευτικοί μπορούν να στηρίζουν τα παιδιά μέσα από πρακτικές που βασίζονται στις λειτουργίες του εγκεφάλου. Πιστεύει βαθιά ότι το παιδί ανθίζει σε περιβάλλοντα όπου νιώθει ότι το βλέπουν, το ακούν και το σέβονται.