Μόλις πριν από λίγα χρόνια, θυμάμαι τον εαυτό μου να πεισμώνει όπως τα μικρά παιδιά και να διεκδικεί έντονα όλα όσα ήθελα να έχω. Στα παιδιά το “θέλω” είναι πολύ πιο δυνατό από το “πρέπει”. Ήδη από τα 2 τους χρόνια θέλουν να ανακαλύψουν τον κόσμο γύρω τους και το απαιτούν. Η ανάγκη τους να γνωρίσουν, να δουν, να μάθουν και να ζήσουν νέα πράγματα, δεν μπαίνει σε αναμονή γιατί κάτι άλλο πρέπει να γίνει πρώτα ή είναι σωστότερο. Γι’ αυτό και γκρινιάζουν και γίνονται δύστροπα στα πρέπει και στα όρια που προσπαθούν να βάλουν οι γονείς.

Τα παιδιά είναι παρορμητικά και αυθόρμητα. Όπου όμως και να ψάξεις σήμερα, οι έννοιες αυτές χρωματίζονται τις περισσότερες φορές αρνητικά. Η παρορμητικότητα έχει να κάνει λένε με την τάση του ατόμου να ενεργεί απερίσκεπτα, με την αδυναμία του ατόμου να προβλέψει τις μελλοντικές συνέπειες των ενεργειών του ή την αδυναμία να ακολουθήσει με επιμονή και να ολοκληρώσει μια εργασία. Η παρορμητικότητα σχετίζεται με την ανάληψη κινδύνων, την έλλειψη σχεδιασμού και με τη γρήγορη λήψη αποφάσεων. Η παρορμητικότητα και ο αυθορμητισμός, καθώς σχετίζεται με την αδυναμία ελέγχου των συναισθημάτων, στην εποχή μας θεωρείται σύμπτωμα ακόμα και στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, τα οποία προσπαθούμε όλοι, γονείς, σχολείο και κοινωνία, να τα κάνουμε ώριμα, προνοητικά και υπάκουα.

Ξεχνάμε όμως ότι η παρορμητικότητα έχει και κάτι πολύ γλυκό… εμπεριέχει το βίωμα των θετικών συναισθημάτων απέναντι στις παράτολμες πράξεις. Την έκσταση, την αδρεναλίνη, την λαχτάρα έστω και που τολμάς να κάνεις κάτι, κι ας μην το καταφέρεις αφού δεν το σχεδίασες σωστά. Αν δεν φας τα μούτρα σου, πως θα μάθεις άλλωστε; Αν δεν βραχείς μέχρι το κόκκαλο και αρρωστήσεις, πως θα καταλάβεις αυτό που σου λένε οι μεγάλοι «μην μπαίνεις στα νερά θα κρυώσεις»; Αλλά τι υπέροχο συναίσθημα όταν κάνεις κάτι απαγορευμένο! Τι μεγάλη ελευθερία και τη πελώρια χαρά νιώθεις ενώ τσαλαβουτάς στα νερά! Ναι, πρέπει να μάθεις ότι οι πράξεις σου έχουν συνέπειες και σε σένα και στους άλλους. Και πρέπει να μάθεις να ελέγχεις τις παρορμήσεις σου για να προσαρμοστείς στο περιβάλλον γύρω σου. Αλλά γιατί να χρειάζεται να θυσιάσεις τόσο τον αυθορμητισμό σου και μαζί με αυτόν, το να ζεις έντονα και να απολαμβάνεις τις στιγμές;

Η παρορμητικότητα είναι κάτι που οι περισσότεροι ενήλικες έχουμε χάσει εντελώς, είτε γιατί τα “πρέπει” μας κυριαρχούν, είτε γιατί στο τρέξιμο της καθημερινότητάς μας ξεχάσαμε να ζούμε. Πότε ήταν η τελευταία φορά που θέλησες αυθόρμητα να κάνεις κάτι και δεν κοντοστάθηκες να σκεφτείς «Ναι αλλά πως θα με χαρακτηρίσουν τώρα οι υπόλοιποι ενήλικες αν με δουν να κάνω κούνια, να κάνω βαρελάκια στο χορτάρι, να κυλιέμαι στα χώματα, να τσαλαβουτάω στα νερά…;» κι ας υπάρχει και η πρόφαση ότι τα κάνω για να χαρεί το παιδί. Πόσο μάλλον όταν είμαστε χωρίς παιδιά και νιώσουμε την επιθυμία να κάνουμε κάτι έξω από τα συνηθισμένα και τα τυπικά του ρόλου μας, του φύλου μας, της κοινωνικής μας θέσης.

Φέτος την άνοιξη ας παραδειγματιστούμε από τα παιδιά και ας θυμηθούμε λίγο τα συναισθήματα που προκύπτουν όταν αφήνουμε τον εαυτό μας ελεύθερο να κάνει πράγματα που θέλει εκείνη την στιγμή. Ας ακούσουμε τις επιθυμίες μας, ας αρχίσουμε να χαιρόμαστε με τα απλά πράγματα και να απολαμβάνουμε χαλαρά, χωρίς πολλά πρέπει, τις καθημερινές μας στιγμές. Για μια φορά, ας μιμηθούμε εμείς τα παιδιά και ας στυλώσουμε τα πόδια μας μαζί τους, ξεστομίζοντας την παλιά αγαπημένη μου φράση «Θέλω, θέλω, θέλω» και πολύ πιθανόν έτσι, να καταφέρουμε όπως και αυτά, να έρθουμε πιο κοντά σε όσα επιθυμούμε.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Γράφει η Ιωάννα Μπλέκα

Μια απορία πολύ κοινή και ένα ερώτημα που αντιμετωπίζουν οι περισσότερες οικογένειες, παραπάνω από μία φορά στον κύκλο ζωής τους.

Ας δούμε αναλυτικά ποια μπορεί να είναι τα κριτήρια βάση των οποίων θα πρέπει ένας γονιός να επιλέξει σχολείο:

• η ηλικία του παιδιού και η σχολική βαθμίδα στην οποία θέλουμε να το εντάξουμε

Διαφορετικά θα είναι τα κριτήρια και οι στόχοι μας για την πρωινή φύλαξη ενός βρέφους, και άλλα όταν πρέπει να επιλέξουμε δημοτικό σχολείο ή γυμνάσιο. Είναι πολύ σημαντικό πριν την αναζήτηση σχολείου, να ξεκαθαρίσουμε ποιες είναι οι προσδοκίες μας και τι θα θέλαμε να επιτύχει εκεί το παιδί μας, πάντα σε συνάρτηση με την χρονολογική του ηλικία.

• το ωράριο λειτουργίας του σχολείου

Βασική προϋπόθεση είναι το σχολικό ωράριο να μπορεί να εξυπηρετεί το πρόγραμμα εργασίας των γονιών, ώστε αν είναι δυνατόν να μην χρειάζεται να μεριμνήσουμε για επιπλέον φύλαξη ή για το ποιος θα παραλάβει το παιδί από το σχολείο (νταντά, γιαγιά κτλ.)

• η περιοχή στην οποία μένουμε σε συνάρτηση με το που βρίσκεται το κάθε σχολείο

Τα σχολεία που βρίσκονται εκτός πόλης συνήθως έχουν και καλύτερες εγκαταστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, ο χρόνος μέσα στο σχολικό λεωφορείο ή και στο αυτοκίνητο, ειδικά για παιδιά μικρής ηλικίας, μπορεί να είναι εξαιρετικά κουραστικός. Επίσης, είναι σημαντικό να σκεφτούμε τις φορές που εμείς σαν γονείς θα χρειαστεί να ξαναπάμε μόνοι ή μαζί με τα παιδιά μας στις απογευματινές δραστηριότητες του σχολείου και αν η απόσταση θα είναι ανασταλτικός παράγοντας.

• οι φίλοι του παιδιού

Όταν σκεφτόμαστε τις μεταβάσεις από μία σχολική βαθμίδα στην επόμενη, είναι καλό να λαμβάνουμε υπόψη μας την κοινωνική ζωή του παιδιού, αλλά και τη δική μας. Σε ποιο σχολείο θα συνεχίσουν να πηγαίνουν οι στενοί φίλοι του παιδιού μας, των οποίων τους γονείς ξέρουμε και εκτιμούμε, μπορεί να είναι καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή μας.

• το κόστος

Υπάρχει πολύ συχνά το δίλημμα ιδιωτικό ή δημόσιο σχολείο. Χωρίς να αναλύσουμε τα υπέρ και τα κατά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η εγγραφή σε ένα ιδιωτικό σχολείο απαιτεί μία οικονομική δέσμευση από μας σε βάθος χρόνου πχ. για όλες τις τάξεις του δημοτικού. Επίσης, πέρα από το κόστος των διδάκτρων, πιθανώς να επιβαρυνθούμε οικονομικά ώστε να παρέχουμε στο παιδί μας όσα ζητάει, καθώς μεγαλώνοντας θα συγκρίνεται όλο και περισσότερο με τους φίλους του.

• οι δραστηριότητες/ το πρόγραμμα σπουδών

Σε συνδυασμό με το κόστος πρέπει να εξετάσουμε τις δραστηριότητες που προσφέρει ένα σχολείο, καθώς και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που παρέχει. Η φιλοσοφία και η μέθοδος διαπαιδαγώγησης που υιοθετεί το κάθε σχολείο ίσως είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες για την επιλογή μας και θα πρέπει να συμβαδίζουν με την δικιά μας.

• οι εγκαταστάσεις

Συνήθως, οι μεγάλες εγκαταστάσεις με ευρύχωρες τάξεις και χώρους παιχνιδιού και πρασίνου εντυπωσιάζουν. Τα παραπάνω είναι θεμιτά, το βασικότερο όμως είναι η καθαριότητα των χώρων καθώς και η ασφάλεια. Ιδιαίτερα για τις μικρές ηλικίες θα πρέπει να ελέγξουμε τους χώρους του ύπνου και του φαγητού. Επιπλέον, αν επιλέξουμε το παιδί μας να σιτίζεται στο σχολείο, καλό θα ήταν να επισκεφθούμε το μαγειρείο, ώστε να έχουμε μια εικόνα για τις πρώτες ύλες, τον τρόπο συντήρησής τους, τον τρόπο μαγειρέματος και την υγιεινή του χώρου.

• ειδική εκπαιδευτική υποστήριξη

Αν το παιδί μας αντιμετωπίζει κάποιες ιδιαίτερες μαθησιακές δυσκολίες, θα πρέπει να φροντίσουμε το σχολικό πλαίσιο που θα επιλέξουμε να μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές και να του συμπεριφερθεί με τον κατάλληλο τρόπο, ώστε και να βοηθηθεί αλλά και να μην στιγματιστεί.

• Προσωπικό

Καλές οι εγκαταστάσεις κι όλα τα υπόλοιπα αλλά αυτό που κάνει ένα σχολείο να ξεχωρίζει είναι το έμψυχο υλικό, οι νηπιαγωγοί, οι δάσκαλοι, οι καθηγητές και κυρίως οι διευθυντές. Θα πρέπει ήδη από τις πρώτε επαφές μαζί τους, να μπορούμε να διακρίνουμε τη διάθεση συνεργασίας. Άνθρωποι με χαμόγελο, υπομονή, καλοσύνη, που μπορούν να απορροφήσουν τα δικά μας άγχη και τις δικές μας αγωνίες, φανταζόμαστε ότι θα μπορούν να «αγκαλιάσουν» κατάλληλα και τα παιδιά μας.

Η απόφασή μας

Η κάθε οικογένεια έχει διαφορετικές αξίες σε σχέση με την εμπειρία της μάθησης και οι προσδοκίες διαφέρουν. Μην δίνετε πολλή σημασία στις γνώμες και τις απόψεις άλλων γονιών, κυρίως όταν δεν τους γνωρίζετε προσωπικά. Κάντε την δική σας έρευνα με βάση τα παραπάνω κριτήρια. Απευθύνετε στους διευθυντές και τους δασκάλους όλες τις απορίες και τις ανησυχίες σας, χωρίς να φοβάστε ότι θα σας κρίνουν. Έχετε κάθε δικαίωμα να ελέγξετε το περιβάλλον στο οποίο το παιδί σας θα περνάει την μισή του ημέρα. Αποφασίστε με βάση τη λογική αλλά και το «ένστικτό» σας, ποιο είναι το σχολικό περιβάλλον που εμπιστεύεστε περισσότερο, τόσο για την ανάπτυξη των μέγιστων ικανοτήτων του παιδιού σας, όσο και για την διαμόρφωση του χαρακτήρα του.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Η έννοια του εθελοντισμού είναι, ή έστω ήταν τα προηγούμενα χρόνια, πολύ παρεξηγημένη στην ελληνική κοινωνία. Οι περισσότεροι την συγχέουν με την έννοια της φιλανθρωπίας, η οποία τις περισσότερες φορές εμπερικλείει μέσα της τον οίκτο και την ανωτερότητα που μπορεί να νιώθει κάποιος από την θέση ισχύος που νομίζει ότι βρίσκεται. Εθελοντισμός δεν είναι αυτό. Εθελοντισμός είναι να αντιμετωπίζεις τον άλλον, όποιος κι αν είναι, με ισότητα. Είναι η προσφορά χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα, η αγάπη άνευ όρων. Είναι να βάλεις για λίγο στην άκρη τις δικές σου ανάγκες, τα δικά σου θέλω, τον ατομικισμό και τον εγωισμό και να δώσεις… να δώσεις γνώση, χρόνο, χέρια, χαμόγελο…

Νιώθω πολύ τυχερή που ζω στην Ελλάδα του 2014, γιατί παρά τα όσα αρνητικά συμβαίνουν στην καθημερινότητά μας, υπάρχουν και φωτεινά παραδείγματα. Άνθρωποι με ιδέες και με όραμα, άνθρωποι με θάρρος και κουράγιο να αντιμετωπίσουν τα πάντα μέσα από συλλογικές δράσεις, άνθρωποι ευαίσθητοι και με νοιάξιμο για τον συνάνθρωπό τους, που δεν μένουν στη βολή ή και την κατήφεια του σπιτιού τους, αλλά βγαίνουν έξω… ενεργοποιούνται, εμπνέονται και εμπνέουν κι άλλους γύρω τους, ενώνονται, σχεδιάζουν δράσεις, πετυχαίνουν μικρούς ή μεγάλους στόχους, και ανταμείβονται για τον κόπο και το χρόνο τους μόνο με την ικανοποίηση που παίρνουν από όσα κάνουν. Άνθρωποι δυνατοί, άνθρωποι γενναίοι, που επιλέγουν, παρά τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζουν κι οι ίδιοι, αντί να βουλιάζουν σε αυτά, να προσφέρουν ανιδιοτελώς για την ευημερία των συνανθρώπων, την καλυτέρευση της κοινότητας και ολόκληρης της κοινωνίας.

Τι ευτυχία όταν οι άνθρωποι αυτοί τυχαίνει να είναι και γονείς, όπου εκεί ο ελεύθερος χρόνος τους συνήθως είναι πιο περιορισμένος, κάτι που κάνει τις δράσεις τους ακόμα πιο πολύτιμες. Τυχεροί όσοι τους γνωρίζουμε και ζούμε ανάμεσά τους. Ακόμα πιο τυχερά όμως τα παιδιά τους, που διδάσκονται στην πράξη τόσο δύσκολες έννοιες από μικρή ηλικία: αλτρουισμός, ανιδιοτέλεια, αλληλεγγύη, σεβασμός, ανθρωπισμός, ισότητα, δικαίωμα, αξιοπρέπεια, συνεργασία, προσφορά, αγάπη. Αυτές δεν είναι οι υπέρτατες αξίες που οι γονείς παλεύουνε να μάθουν στα παιδιά τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους; Να μπορούν να δουν πέρα από τα θέλω και τις ανάγκες τους, να συναισθάνονται  και να αγαπούν.

Και ακόμα καλύτερα, όταν τα παιδιά όχι απλά παρακολουθούν και μαθαίνουν για τις δράσεις των γονιών, αλλά συμμετέχουν μαζί του και γίνεται ο εθελοντισμός μια οικογενειακή υπόθεση. Ο εθελοντισμός με αυτό τον τρόπο, όποιας μορφής κι αν είναι, όπου και να απευθύνεται, μπορεί να γίνει μέρος της ζωής ενός παιδιού, κάτι υπέροχο που το παιδί θα κάνει μαζί με τους γονείς του και που μεγαλώνοντας θα το υιοθετήσει και στη δική του οικογένεια. Με αφορμή τον εθελοντισμό μπορούμε να έρθουμε κοντά σαν οικογένεια, να αξιοποιήσουμε ευχάριστα τον κοινό μας χρόνο, να λάβουμε πολύ μεγαλύτερη ευχαρίστηση από τις δράσεις μας και ταυτόχρονα να προετοιμάσουμε τα παιδιά μας για τις υποχρεώσεις και τις απαιτήσεις της ζωής που θα αντιμετωπίσουν μεγαλώνοντας.

Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες και τέτοια παιδεία, μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο μας.

Σημ: Ευχαριστώ τον Κοινωνικό Σύλλογο «Δέντρο Ζωής» για το φωτογραφικό υλικό.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν κι όλοι φέτος φαίνεται να έχουμε μεγάλη ανάγκη να μπούμε στο χαρμόσυνο και ελπιδοφόρο κλίμα που τα συνοδεύει. Στη σημερινή εποχή που όλα συνεχώς αλλάζουν και οι οικογένειες λίγο ή πολύ διακατέχονται από αισθήματα αβεβαιότητας, οι οικογενειακές παραδόσεις είναι όλο και πιο ωφέλιμες. Είναι αυτές που δημιουργούν μια στερεή βάση μέσα στο χρόνο, μια βάση ασφάλειας από όπου μπορούμε να αντλήσουμε δύναμη.

Οι γιορτινές μέρες είναι μια ευκαιρία για μικρούς και μεγάλους να συμμετέχουν σε οικογενειακές παραδόσεις που θα τους υπενθυμίσουν το αίσθημα του «ανήκειν», τις κοινές αξίες και τους κοινούς στόχους που μοιράζονται με τους οικείους τους. Τι εννοούμε όμως οικογενειακές παραδόσεις; Είναι οι συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα που μοιράζεται η κάθε οικογένεια, ο τρόπος της να εκφράζεται και να συμπεριφέρεται σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Οι παραδόσεις εμπερικλείουν καθιερωμένες οικογενειακές συναντήσεις, τελετουργίες, ιστορίες με αστείους χαρακτήρες, σημαντικά γεγονότα της οικογένειας, αγαπημένες μουσικές ή γευστικές συνήθειες και τόσα άλλα που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά.  Δίνουν στα μέλη της κάθε οικογένειας την αίσθηση της συνοχής, της συνέχειας και της σταθερότητας, και δημιουργούν την ιδιαίτερη οικογενειακή ταυτότητα, επιτρέποντας να λέμε «εμείς έτσι είμαστε/ έτσι το κάνουμε στην οικογένειά μας».

Τα έθιμα και οι παραδόσεις που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά, μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες της εποχής, αλλά είναι σημαντικό να κρατούν το βασικό τους πνεύμα. Έτσι για παράδειγμα, αν και πλέον βλέπεις σπάνια όλες τις γυναίκες μιας οικογένειας να μαζεύονται στο πατρικό σπίτι και να φτιάχνουν μαζί τα γλυκά των Χριστουγέννων, θα ήταν καλό να πειραματιστούμε έστω να φτιάξουμε με τα χεράκια μας τους φετινούς κουραμπιέδες. Το να συμβάλλουν σε αυτό το εγχείρημα τα παιδιά καθώς κάποια γιαγιά μπορεί να εξασφαλίσει πέρα από το ευχάριστο κλίμα και ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα!

Τι θα κερδίσουμε όμως μέσα από αυτή τη διαδικασία πέρα από μια ακατάστατη κουζίνα; Καταρχήν, θα είναι μια ευκαιρία να βρεθούν τρεις γενιές μαζί, εγγόνια, γονείς και παππούδες θα περάσουν ένα απόγευμα παρέα. Τα οφέλη για τα παιδιά είναι πολλά: θα περάσουν ποιοτικό χρόνο με τους συγγενείς τους, θα δημιουργήσουν, θα μάθουν την οικογενειακή συνταγή, θα μοιραστούν με τους μεγαλύτερους ιστορίες για το έθιμο και τις συνθήκες ζωής των προηγούμενων γενεών, θα μάθουν τις αξίες της οικογένειάς τους, θα πάρουν πληροφορίες μέσα από τις αφηγήσεις για το πως ήταν οι γονείς τους ως παιδιά ή θα γνωρίσουν άλλους συγγενείς και φίλους. Θα διασκεδάσουν φτιάχνοντας  κάτι, θα νιώσουν αυτοπεποίθηση ότι τα κατάφεραν, θα απολαύσουν στη συνέχεια το αποτέλεσμα των κόπων τους τρώγοντάς τους κουραμπιέδες με πολύ μεγαλύτερη ικανοποίηση από ότι όταν τους αγοράζουμε. Μέσα σε ένα απόγευμα λοιπόν θα μοιραστούν ιδέες, σκέψεις και συναισθήματα, θα νιώσουν ότι ανήκουν σε μια δεμένη ομάδα, θα ενωθούν δημιουργώντας κοινές μνήμες, θα νιώσουν αποδοχή από τους σημαντικούς άλλους. Θα νιώσουν ότι αγαπούν και ότι αγαπιούνται.

Η κάθε οικογένεια έχει τις πολύ δικές της ιδιαίτερες συνήθειες και τελετουργίες. Φροντίστε να τις διατηρείτε και να τις μεταβιβάζετε στα παιδιά σας, καθώς αυτές οι επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες γίνονται το μέσο με το οποίο τα παιδιά μπορούν να χτίσουν σχέσεις εμπιστοσύνης και ασφάλειας με τα μέλη της ευρύτερης οικογένειας. Αφήστε για λίγο τις πολύβουες χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις τις οποίες τρέχετε αγχωμένοι να προλάβετε, και ξαναθυμηθείτε τα δικά σας πατροπαράδοτα έθιμα. Οι οικογενειακές τελετουργίες αν και συχνά φαίνονται ως τυπικές υποχρεώσεις, είναι ευκαιρίες για επαφή, αποδοχή και αγάπη, από τις οποίες τα παιδιά, αλλά και όλοι μας, μπορούμε να γίνουμε πιο πλούσιοι συναισθηματικά και ψυχικά.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Οι διαδρομές με το αυτοκίνητο, είτε είναι μικρές και καθημερινές, είτε είναι πολύωρα ταξίδια αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ποιοτικό χρόνο ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας. Τα τελευταία χρόνια που τα τεχνολογικά μέσα είναι τόσο διαδεδομένα, οι γονείς με σκοπό να κρατήσουν τα παιδιά ήσυχα κατά τη διάρκεια της διαδρομής, τα απασχολούν με αυτά. Ηλεκτρονικά παιχνίδια και dvd έχουν αντικαταστήσει τη συζήτηση, το παιχνίδι και γιατί όχι τη μάθηση μέσα στο αυτοκίνητο, κι έχουν περιορίσει στο ελάχιστο την εφευρετικότητα και τη φαντασία όλων μας.

Κάθε διαδρομή, εντός ή εκτός πόλης, προσφέρει πληθώρα καινούργιων ερεθισμάτων για μικρούς και μεγάλους. Είναι σημαντικό λοιπόν να βάζετε στόχους μαζί με τα παιδιά πριν από κάθε μετακίνηση ώστε να την κάνετε περισσότερο ενδιαφέρουσα. Μπορείτε κάθε μέρα να παρατηρείτε κάτι διαφορετικό, πχ. τα είδη δέντρων και φυτών, τα χρώματα των τοπίων, τις ταμπέλες των δρόμων, τα διάφορα κτίρια, και να συζητάτε για όλα αυτά καθώς ταξιδεύετε. Επιπλέον, στα μικρά παιδιά που δεν αντιλαμβάνονται την έννοια του χρόνου και είναι ανυπόμονα, είναι καλό να εξηγείτε περιγραφικά ή και σχηματικά την διαδρομή που θα ακολουθήσετε. Για παράδειγμα μπορείτε να τους πείτε: θα ξεκινήσουμε και αφού περάσουμε 5 φανάρια θα παίξουμε ένα παιχνίδι, όταν το τελειώσουμε θα κάνουμε μια στάση στο φαρμακείο, στη συνέχεια θα περάσουμε μπροστά από το μεγάλο supermarket και μετά από 2 διασταυρώσεις θα φτάσουμε στο σπίτι της γιαγιάς. Ή να τους κάνετε ένα πρόχειρο σχεδιάγραμμα με κάποια ορόσημα, ώστε να πρέπει να παρατηρούν και να βρίσκουν κάθε στιγμή σε ποιο σημείο της διαδρομής βρίσκεστε.

Με τα μεγαλύτερα παιδιά μπορείτε να παίζετε λεξιλογικά παιχνίδια, παιχνίδια μνήμης ή γνώσεων. Μερικές ωραίες ιδέες είναι: λένε όλοι με τη σειρά λέξεις που ξεκινούν από κάποιο γράμμα (πχ Κ) κι όποιος δεν βρίσκει άλλη ή επαναλάβει κάποια που έχει ήδη ειπωθεί χάνει. Το παιχνίδι αυτό είναι ανεξάντλητο αφού κάθε φορά μπορείτε να παραλλάζετε τους κανόνες πχ. φρούτα από το τάδε γράμμα, μάρκες αυτοκινήτων από το άλλο κλπ. Ανάλογα με την ηλικία και τα γνωστικά αντικείμενα που απασχολούν τα παιδιά σε κάθε αναπτυξιακή τους φάση μπορείτε να προσαρμόζετε και τα παιχνίδια σας, πχ. σε παιδιά που μαθαίνουν την προπαίδεια προτείνουμε παιχνίδια με αριθμούς, παιχνίδια με ερωτήσεις γεωγραφίας ή ιστορίας. Σκεφτείτε παιχνίδια τέτοιου τύπου που παίζατε κι εσείς μικροί με τους φίλους σας, τότε που δεν υπήρχαν PSP ούτε καν κινητά τηλέφωνα με φιδάκι, και εφαρμόστε τα στις καθημερινές μετακινήσεις σας με τα παιδιά σας.

Εξίσου σημαντικό με τα παιχνίδια όμως είναι και το μοίρασμα εμπειριών και συναισθημάτων. Στην καθημερινότητα της οικογένειας δίνονται όλο και λιγότερες ευκαιρίες για αναπόσπαστη αλληλεπίδραση των μελών. Ο «κενός» χρόνος της διαδρομής δίνει τη δυνατότητα για επικοινωνία και πολλές φορές διευκολύνει τα παιδιά, και κυρίως τους εφήβους, να εξωτερικεύσουν ζητήματα που τους απασχολούν από το πίσω κάθισμα, όπου η άμεση βλεμματική επαφή με τους γονείς απουσιάζει. Εκμεταλλευτείτε ιδιαίτερα τον χρόνο επιστροφής από το σχολείο ώστε να γίνει συνήθεια στο παιδί να σας μιλάει για το πως πέρασε τη μέρα του. Αν τα παιδιά ή οι έφηβοι δεν έχουν όρεξη να συζητήσουν μαζί σας, μπορείτε να ξεκινήσετε εσείς να μοιράζεστε κάτι που σας απασχολεί μαζί τους, χωρίς βέβαια να τους φορτίζετε με προβλήματα ενηλίκων αλλά θέλοντας να τους μάθετε πώς να μοιράζονται και τα ίδια τα συναισθήματά τους.

Με λίγη προσπάθεια ακόμα και οι πιο βαρετές για τα παιδιά ή οι πιο αγχογόνες για τους γονείς μετακινήσεις μπορούν να μετατραπούν σε απολαυστικές οικογενειακές στιγμές.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Γράφει η Ελένη Οικονομίδου, Αναπτυξιακή Ψυχολόγος, θα τη βρείτε στη Hehe Art

Όταν τα παιδιά αρχίζουν να έρχονται σε επαφή με καλλιτεχνικά υλικά και τα διάφορα εργαλεία,πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους άπλετο χρόνο για να τα εξερευνήσουν,χωρίς καθοδήγηση ή πίεση, πριν ακόμα αρχίσουν να τα χρησιμοποιούν για δημιουργία ή αναπαράσταση. Για παράδειγμα, ένα παιδί που πρωτοέρχεται σε επαφή με τον πηλό, χρειάζεται οπωσδήποτε χρόνο ώστε να ζουλήξει, να τσιμπήσει, να ανοίξει, να χτυπήσει, να μυρίσει τον πηλό. Όταν παίζει με μπογιές, μπορεί να χρειάζεται χρόνο για να τις πασαλείψει πάνω του, να τις ανακατέψει με νερό, να τις δοκιμάσει σε διαφορετικές επιφάνειες. Μπορεί εμάς να μας φαίνονται σαν απλές μουτζούρες, ή σαν λάσπη απλωμένη στο τραπέζι, και να μην κατανοούμε ακριβώς τί μπορεί να προσφέρει αυτό στο παιδί, όλες οι έρευνες όμως δείχνουν ότι η εκτεταμένη εξερεύνηση βοηθάει τα παιδιά να ανακαλύψουν τις δυνατότητες του κάθε μέσου και της κάθε τεχνικής, τους επιτρέπει να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στην ικανότητά τους να το χειριστούν, ώστε να φτάσουν σταδιακά στο σημείο να το χρησιμοποιούν για έκφραση και αναπαράσταση.

Μπορεί να βιάζομαστε να δούμε τα παιδιά να φτιάχνουν ή να ζωγραφίζουν συγκεκριμένα πράγματα, να ξεκινούν και να ολοκληρώνουν μικρά έργα τέχνης, δεν είναι όμως αυτό το ζητούμενο. Το αρχικό στάδιο της ελεύθερης εξερεύνησης, τόσο σημαντικό για την μελλοντική εξέλιξη, προσφέρει στα παιδιά τη δυνατότητα του πειραματισμού, τους επιτρέπει να ανακαλύψουν μόνα τους τεχνικές, και αυτή η γνώση είναι βαθιά και αληθινή, γιατί είναι προϊόν προσωπικής αναζήτησης και όχι καθοδηγούμενη.Όταν λοιπόν σχεδιάζουμε μια καλλιτεχνική δραστηριότητα για παιδιά προσχολικής ηλικίας, πρέπει να προσέχουμε πολύ τα «προκαθορισμένα» αποτελέσματα. Όταν προσδιορίζουμε εμείς για τα παιδιά το αποτέλεσμα, όταν ακολουθούμε τα «βήματα» για να δημιουργήσουμε μαζί με το παιδί μας κάτι συγκεκριμένο, μπορεί να το βοηθάμε να μάθει να ακολουθεί τη «σειρά» των πραγμάτων, ίσως να χαίρεται στιγμιαία για αυτό που «έφτιαξε», του μαθαίνουμε όμως ότι περιμένουμε από αυτό συγκεκριμένα αποτελέσματα, ότι δίνουμε έμφαση στο προϊόν και όχι στη διαδικασία, ότι δεν πιστεύουμε ότι οι προσωπικές αυθόρμητες δημιουργίες τους είναι πραγματικά σημαντικές. Έτσι όμως ίσως στερούμε από το παιδί την ευκαιρία για αναζήτηση, εξερεύνηση και πραγματικά προσωπική δημιουργία, ίσως στερούμε την ευκαιρία να αποκτήσει εμπιστοσύνη στην ικανότητα του να χειριστεί τα υλικά και τα εργαλεία και τελικά να τα χρησιμοποιήσει για να εκφράσει ιδέες, συναισθήματα και οράματα.

Όταν λοιπόν καθόμαστε με ένα παιδί προσχολικής ηλικίας και με καλλιτεχνικά υλικά, καλό είναι να δίνουμε όσο χρόνο χρειάζεται, μπορεί εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια ακόμα, όπου χωρίς καμιά πίεση θα βοηθάμε το παιδί να συνεχίζει ανενόχλητο τις εξερευνήσεις του.  Και θα ήταν πολύ καλό και για εμάς να καταφέρουμε να μιμηθούμε τις δικές του επιλογές και κινήσεις, να προσπαθήσουμε να δούμε τα υλικά με τον δικό του τρόπο και να τα εξερευνήσουμε και εμείς από την αρχή, γιατί έτσι ίσως καταλάβουμε καλύτερα για ποιο λόγο τα παιδιά δείχνουν τέτοιο υπέρμετρο ενθουσιασμό απλά και μόνο παίζοντας, και όχι αναγκαστικά δημιουργώντας συγκεκριμένα πράγματα. Μπορεί συχνά να μπαίνουμε στον πειρασμό να δημιουργήσουμε εμείς κάτι για τα παιδιά μας, ή να τα καθοδηγήσουμε ώστε να φτιάξουν κάτι «ολοκληρωμένο», πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι αν αφήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν τις δεξιότητες τους, και να αποκτήσουν την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται, θα έχουν στα χέρια τους ένα πολύτιμο εργαλείο, χρήσιμο για μια ζωή. Η στιγμή που θα θαυμάζουμε τα τελείως πρωτότυπα και μοναδικά έργα τέχνης που μόνα τους τα παιδιά θα δημιουργούν θα έρθει, και θα είναι μεγάλη έκπληξη!!

Γράφει η Αργυρώ Σκίτσα

Η διαχείριση του ελεύθερου χρόνου στην ενήλικη ζωή μας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: τα ενδιαφέροντα που έχουμε, τις ευκαιρίες που μας δίνει ο τόπος που ζούμε, τον κοινωνικό κύκλο που έχουμε δημιουργήσει, τις επιλογές που γενικότερα κάνουμε στην καθημερινότητά μας για να «χαλαρώνουμε» και να περνάμε ευχάριστα, την ψυχοσυναισθηματική μας κατάσταση. Μέσα στην ροή του καθημερινού μας ωραρίου αξιοποιούμε το δεδομένο και συνήθως ελάχιστο ελεύθερο χρόνο όχι πάντα όπως θα θέλαμε. Η κούραση, η έλλειψη διάθεσης, η αναβλητικότητα είναι κάποια από τα στοιχεία που επικαλούμαστε ως υπαίτια για όσα τελικά δεν κάνουμε.

Πόσο άραγε αλλάζει αυτό το μοντέλο όταν έχουμε να «αντιμετωπίσουμε» και τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών μας ως γονείς;

Παρατηρούμε πόσο άνθισαν σε όλες τις περιοχές οι παιδότοποι τα τελευταία χρόνια. Είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο ότι χάθηκαν οι γειτονιές που τα παιδιά έπαιζαν με ασφάλεια μεταξύ τους και μάθαιναν να μοιράζονται, να χάνουν, να κερδίζουν, να συγχωρούν, να περιμένουν, να ακούν, μέσα από τις αυθόρμητες διαδικασίες του παιχνιδιού. Τα παιδιά τις περισσότερες φορές δεν μοιράζονται το δημιουργικό τους χρόνο με τους γονείς. Αυτός συνήθως εξαντλείται στο σχολείο ή στις ειδικές εξωσχολικές δραστηριότητές τους. Μοιάζει μερικές φορές απίστευτο το πόσο λίγα πράγματα κάνουν από κοινού οι γονείς με τα παιδιά.

Βλέπουμε πολλές φορές τους σύγχρονους γονείς αμήχανους στο να παίξουν με τα παιδιά τους, να κάνουν πράγματα δημιουργικά και να διασκεδάσουν μαζί. Ακόμα πιο έντονα συναντάμε αυτήν την αμηχανία ή και την έλλειψη διάθεσης στις A non-bank financial institution can create a best credit card but cannot expand the medium of exchange, only a bank can do so – so for example Nick Edmonds detailed t account modelling and the discussion with him and Nick Rowe on my website. περιπτώσεις των μονογονεϊκών οικογενειών όταν ο μπαμπάς βλέπει τα παιδιά συγκεκριμένες μέρες και δεν ξέρει πως να αξιοποιήσει τον ελεύθερο χρόνο που έχει να περάσει μαζί τους.

Καθώς εξακολουθεί να είναι συνηθισμένο το μοντέλο που θέλει τον πατέρα να δουλεύει πολύ και να λείπει πολλές ώρες από το σπίτι, δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση το πόσο απέχει από τις καθημερινές ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού του. Η μητέρα, επίσης επαληθεύει το δικό της μοντέλο που τη θέλει εργαζόμενη και νοικοκυρά επιφορτισμένη τις περισσότερες φορές με το να πηγαίνει τα παιδιά στις εξωσχολικές τους δραστηριότητες και να έχει την επιμέλεια του καθημερινού διαβάσματος. Έτσι περίπου κυλά η καθημερινή ρουτίνα στις πιο πολλές οικογένειες γύρω μας.

Δεν είναι υπερβολή, νομίζω, να πούμε πως οι πιο πολλοί γονείς θα νιώσουν ανακούφιση αν το παιδί απορροφηθεί μπροστά στην τηλεόραση ή στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Τα παιδιά όμως χάνουν εύκολα το ενδιαφέρον τους όταν κάτι δεν τους τραβά πραγματικά την προσοχή. Εκεί ίσως ξεκινά η δική μας ενεργοποίηση με την ερώτηση  «τι θα μπορούσαμε να μοιραστούμε έτσι ώστε να περάσουμε όλοι ευχάριστα;». Η απάντηση είναι ανοιχτή για τον καθένα. Ιδέες υπάρχουν πολλές καθώς και αρκετά βιβλία που προτείνουν δημιουργικές δραστηριότητες για γονείς και παιδιά

Το ζητούμενο τελικά είναι να απεγκλωβιστούμε από τα άλλοθι που οι ίδιοι δημιουργούμε και να αναζητήσουμε νέους δρόμους επικοινωνίας με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας μας. Ας μην ξεχνάμε πως τα παιδιά διανύουν μία μοναδική διαδρομή ανακάλυψης του κόσμου και του εαυτού τους και μας χρειάζονται ως συνοδοιπόρους στο πλευρό τους.

Και δεν είναι ψέμα ότι κι εμείς κοντά τους κερδίζουμε λίγη από τη χαμένη παιδικότητά μας…

Λίγα Λόγια για την Αργυρώ Σκίτσα

H Αργυρώ Σκίτσα είναι παιδαγωγός, μουσικός και εμψυχώτρια ομάδας. Η κύρια δουλειά της είναι να βρίσκει καινούργιες ιδέες που αφορούν τα παιδιά και τους νέους ανθρώπους. Και προσπαθεί να βρίσκει τρόπους για να γίνονται πράξη. Tο 1999 δημιούργησε με άλλους παιδαγωγούς μια ταξιδιάρικη, ανήσυχη ομάδα την «Σχεδία στην πόλη». Της αρέσει να μαθαίνει τον κόσμο μέσα από τους άλλους. Και η καλή ζωή έφερε στο δρόμο της πολλά πολλά παιδιά και γονείς και νέους ανθρώπους. Σαν δώρο! Επειδή της αρέσει πολύ να φτιάχνει χώρους και πιστεύει στην αξία των μικρών καθημερινών λεπτομερειών μας προτείνει πρακτικές ιδέες για το δημιουργικό χρόνο της οικογένειας στο σπίτι.

Φωτογραφία: Studio8photos

Φωτογραφία playart

Ο Σεπτέμβριος τελείωσε, τα σχολεία έχουν ξεκινήσει και το πρόγραμμα της κάθε οικογένειας αρχίζει να μπαίνει σε σειρά. Οι περισσότεροι γονείς, ή όσοι ακόμα μπορούν, σκέφτονται να εντάξουν σ’ αυτό και κάποιες εξωσχολικές δραστηριότητες, ώστε να φέρουν τα παιδιά τους σε επαφή με διάφορες μορφές τέχνης ή αθλητισμού, αλλά και να τους προσφέρουν επιπλέον γνώσεις και εμπειρίες. Οι Πυγολαμπίδες στο κλουβί μας ενημερώνουν συνεχώς για υπέροχες δράσεις και ομάδες που ξεκινούν στην πόλη: μουσική, εικαστικά, ζωγραφική, θεατρικό παιχνίδι, κολύμβηση, yoga και τόσα άλλα ωραία που θα θέλαμε να δοκιμάσουμε! (εδώ μπορείτε να δείτε μερικά από αυτά!)

Τι έχουν όμως ανάγκη τα παιδιά;

Τα παιδιά κάθε ηλικίας έχουν ανάγκη από διαφορετικά πράγματα και οι στόχοι των εξωσχολικών δραστηριοτήτων διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία αυτή. Για παράδειγμα, ο στόχος μια καλλιτεχνικής δραστηριότητας για παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι περισσότερο να διασκεδάσουν, να περάσουν δημιουργικά την ελεύθερή τους ώρα, να κοινωνικοποιηθούν, να εξοικειωθούν με τις διαδικασίες μιας ομάδας παρά να μάθουν τεχνικές ή να ανακαλύψουν και να καλλιεργήσουν ένα μοναδικό ταλέντο. Στα παιδιά σχολικής ηλικία και ακόμα περισσότερο στην εφηβεία μπαίνουν τα «πρέπει» και οι εξωσχολικές δραστηριότητες από ευχάριστες και συναρπαστικές δράσεις καταλήγουν να είναι υποχρέωση… και ένας αγώνας δρόμου ξεκινά για όλη την οικογένεια. Οι δραστηριότητες και τα προγράμματα όλων των μελών της οικογένειας πρέπει να συνδυαστούν και να χωρέσουν στις μέρες μιας εβδομάδας.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό πριν αποφασίσετε να εντάξετε το/α παιδί/ιά σας σε κάθε δραστηριότητα να λαμβάνετε υπόψη:

• την ηλικία, την προσωπικότητα και τις επιθυμίες του κάθε παιδιού
• τον χρόνο που απαιτείται για την κάθε δραστηριότητα μαζί με τον χρόνο μετακίνησης
• τον χρόνο που απομένει για ελεύθερο παιχνίδι, ξεκούραση και ύπνο
• τις δικές σας αντοχές

Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, πέρα από ανάγκη για ελεύθερο χρόνο, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για χρόνο με τους γονείς τους. Μην αμελείτε να βρίσκετε αποκλειστικό χρόνο για το κάθε παιδί, καθώς και χρόνο για να βρίσκεται όλη η οικογένεια μαζί. Αν στη δική σας περίπτωση δεν υπάρχει τέτοιος διαθέσιμος χρόνος, επιλέξτε μια εξωσχολική δραστηριότητα που θα μπορείτε να την κάνετε μαζί με το/α παιδί/ιά σας.

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία. 

Το παιχνίδι είναι η κυρίαρχη δραστηριότητα όλων των παιδιών. Δεν νοείται παιδί χωρίς παιχνίδι αφού και ετυμολογικά οι λέξεις αυτές είναι ομόρριζες. Ποιο είναι όμως το πιο κατάλληλο παιχνίδι; Θεωρείται πως το καλό παιχνίδι θέτει τις βάσεις για την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού και το εξασκεί σε ένα μεγάλο εύρος δεξιοτήτων, όπως κινητικές, συναισθηματικές, γνωστικές και κοινωνικές. Τα υλικά παιχνίδια που κυκλοφορούν στο εμπόριο, αν και στοχεύουν στην ανάπτυξη όλων αυτών των δεξιοτήτων, δεν είναι παρά ένα μικρό μέρος του πραγματικού κόσμου. Τα σημαντικότερα παιχνίδια δεν μπορούν να κατασκευαστούν… δημιουργούνται μέσα από την επαφή με τη φύση και τους ανθρώπους.

Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα των παιδιών που το καλοκαίρι αφήνουν τα αντικείμενα και απλά παίζουν σε αυλές, αλάνες, παραλίες, πάρκα. Εκεί παρατηρείς ότι δεν έχουν ανάγκη τα υλικά αγαθά. Έχουν το ένα το άλλο και ότι έχει να τους προσφέρει η φύση, που βαφτίζεται και μετασχηματίζεται σε όποιο αντικείμενο επιθυμούν να συμπεριλάβουν στο φανταστικό παιχνίδι τους. Απογεύματα ολόκληρα σκαρφίζονται και αναπαριστούν ιστορίες με πειρατές, οικογένειες, αστυνόμους… Τα αγοράκια φτιάχνουν «όπλα» από καλάμια, τα κορίτσια «μαρμελάδα» από το ρετσίνι των δέντρων. Ο αναπτυξιακός ψυχολόγος Vygotsky (1967) υποστήριξε ότι το παιδί μέσα στο παιχνίδι εκθέτει τον εαυτό του στις δραστηριότητες των ενηλίκων, προβάλλει τους μελλοντικούς ρόλους και τις αξίες όπως το ίδιο τις αντιλαμβάνεται και αποκτά δεξιότητες, κίνητρα και στάσεις απαραίτητα για την κοινωνική του προσαρμογή και συμμετοχή.

Μόνο μέσα από τέτοιου είδους ελεύθερο παιχνίδι, το παιδί φαίνεται να εξελίσσεται. Γι’αυτό και στο τέλος κάθε καλοκαιριού τα παιδιά, χωρίς διάβασμα και δομημένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, θαρρείς πως μεγαλώνουν, ωριμάζουν και είναι πιο έτοιμα για την επόμενη σχολική χρονιά. Απλά γιατί χόρτασαν παιχνίδι! 

Λίγα Λόγια για την Ιωάννα Μπλέκα

Η Ιωάννα Μπλέκα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών, Εφήβων και Οικογένειας στο London Metropolitan University. Στη συνέχεια παρακολούθησε τετραετή μετεκπαίδευσή στη Συστημική – Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και παράλληλα ξεκίνησε να δουλεύει όπως πάντα ονειρευόταν, με παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην πόλη μας. Μας μιλάει για ελεύθερο χρόνο και ψυχολογία.